Çoktan seçmeli sınavlarda optik form okuyucular hızlı ve güvenilirdir; ama pahalıdır ve her okulda, her sınav salonunda bulunmaz. Küçük ölçekli sınavlarda öğretmen formları ya elle okur ya da sonuçları günler sonra öğrenir. Herkesin cebinde bir kamera varken bu boşluğu telefonla kapatmak mümkün mü?
Bir fotoğraftan sonuca
Yüksek lisans tezimde geliştirdiğim MOODS (Mobil Optik Ölçme Değerlendirme Sistemi) bu soruya cevap arıyordu. Telefonla okumanın adımları kabaca şöyle:
- Formu bulmak: Fotoğrafta form kâğıdın tamamı değil, bir parçasıdır; masa, el, gölge de görüntüdedir. Formun köşelerindeki siyah hizalama işaretleri aranır.
- Perspektifi düzeltmek: Telefon formun tam üstünden tutulmadığı için form yamuk görünür. Dört köşe bulunduktan sonra görüntü düz bir dikdörtgene dönüştürülür.
- Şıkları okumak: Düzeltilmiş görüntüde her sorunun şık daireleri bilinen konumlardadır. Her dairenin ne kadar dolu olduğu ölçülür; eşik değerini aşan şık işaretlenmiş sayılır.
- Değerlendirmek: Okunan cevaplar anahtarla karşılaştırılır, puan hesaplanır ve sonuç öğrenciye iletilir.
Görüntü işleme adımları OpenCV ile, çok platformlu arayüz Unity 3D ile geliştirildi. Kullanıcıların sisteme ilişkin görüşlerini ITTES 2019'da paylaştık.
Zor olan kısım: gerçek dünya
Laboratuvarda, iyi ışıkta ve düz bir masada çekilen fotoğraflarla çalışan bir okuyucu yazmak görece kolaydır. Gerçek dünyada ise ışık yandan gelir ve gölge düşer, telefon eğik tutulur, kâğıt kıvrılır, öğrenci şıkkı tam doldurmaz ya da silip yeniden işaretler. Telefonla optik okuma yöntemlerini karşılaştıran çalışmaların çoğu kendi topladığı, paylaşılmayan görüntülerle değerlendirme yapıyor; bu yüzden hangi yöntemin hangi koşulda iyi çalıştığını söylemek zor.
Ortak bir ölçüt: Wild-OMR
Bu boşluk için çekim koşullarının (açı, ışık, uzaklık) kontrollü olarak değiştirildiği telefon fotoğraflarından oluşan Wild-OMR veri setini açık erişimle paylaştık. Amaç, farklı yöntemlerin aynı zorluktaki görüntüler üzerinde karşılaştırılabilmesi.
Optik okumayı telefona taşımak teknik olarak çözülmüş bir problem gibi görünüyor; ama güvenilir ölçme-değerlendirme için asıl soru, sistemin hangi koşulda ne kadar yanıldığını bilmek.